Vladimír Birgus: Tak wiele, tak niewiele.
Galeria PIX.HOUSE, ul. Głogowska 35a, Poznań, 17. 9. – 24. 10. 2019. –
Uměleckoprůmyslové muzeum – Dům U Černé Matky Boží, Ovocný trh 19, Praha. 9. 10. 2019 – 9. 2. 2020 –
Centré tchēque de Paris, 18 Rue Bonaparte, Paris, 5. 11. – 30. 11. 2019.

Samotny pośród tłumu
na zdjęciach Vladimíra Birgusa

Vladimír Birgus - Loket (Czechy) 1984

To co minęło, w naturalny, w niemal magiczny, sposób przyciąga naszą teraźniejszą uwagę. Dlaczego tak się dzieje? Być może w przeszłości chcemy odnaleźć odpowiedź na podstawowe pytanie: dokąd powinniśmy zmierzać? Jednocześnie wydaje nam się zatem, iż decyzję, tak brzemienną w skutkach, dobrze byłoby podjąć na podstawie wcześniej zdobytych doświadczeń. Wszystkie te trzy magnesy naszej uwagi, tj. człowiek, jego otoczenie i przeszłość, znajdziemy na wystawie Vladimira Birgusa pt „Tak wiele, tak niewiele”.

Jak czytamy w podtytule ekspozycji, przedstawia ona „Fotografie z czasu, kiedy musiało się tak wiele, a tak mało było dozwolone”. To trafione w punkt zdanie opisuje czas, w którym bohaterów swych czarnobiałych fotografii spotkał ich autor. Zbiór prezentuje obrazy pochodzące z lat 70 i 80 ubiegłego wieku. Wszystkie powstały w publicznej przestrzeni socjalistycznych społeczeństw, krajów ówczesnego Bloku Wschodniego. Towarzyszymy tutaj tłumowi podczas obchodów tak bardzo wtedy obowiązkowo-popularnych świąt państwowych, ludzie patrzą wzrokiem bez celu, na twarzach mają paraliżującą obojętność. Nie odnajdziemy tu radości lub spontaniczności, wszystko oblane jest szarością apatii. Na fotografii widzimy tłum lecz paradoksalnie każda z osób wydaje się w tym tłumie samotna. Próżno szukamy tu relacji międzyludzkich.

Na jednym ze zdjęć spotykamy człowieka w drodze z pracy lub do pracy, prowadzi go stalowa barierka, za którą widzimy potężną budowle zakładu przemysłowego, miedzy palcami trzyma papierosa, patrzy na nas dzięki czemu mamy odczucie rozmowy, takiej w której nie padają żadne słowa. Inny obraz to ludzie stojący na cokole. Wyglądają jak pomnik socjalistycznego społeczeństwa, na który patrzymy z tyłu, jak gdyby z niezaplanowanej przez jego twórców perspektywy. Ten sposób przedstawienia uświadamia nam intencję birgusowych spostrzeżeń. Autor nie kieruje aparatu w stronę na którą patrzą wszyscy, tę wyznaczoną przez inżynierów społecznych tamtych czasów. Nie oglądamy wspaniałych placów budów, nowych fabryk lub radosnych pochodów na ich cześć. Widzimy inną rzeczywistość, dzięki czemu łatwiej dostrzegamy absurd, paradoks i hipokryzję tamtych czasów. Człowiek socjalistyczny, który w swej szczytnej definicji powinien posiadać wieź z innymi ludźmi na tych zdjęciach jest samotny, przytłoczony i bierny.

Co jednak zasługuje na uwagę, autor nie traci z tego powodu szacunku do tego człowieka. Wręcz przeciwnie odnajdujemy w spojrzeniu fotografa wiele empatii i zrozumienia. Zapewne można byłoby stworzyć w tamtych komunistycznych czasach uliczne portrety przypominające te autorstwa Bruce’a Gildena. Gdzie ludzie zaskoczeni błyskiem flesza emanują agresją i wszystko wydaje się zmierzać do konfrontacji. Jednak nie byłoby w nich tej głębokiej refleksji, która zaczyna się od pytania: Dlaczego? To właśnie jest najcenniejszą wartością, z jaką wychodzimy z wystawy „Tak mnoho, tak málo”. Vladimír Birgus pokazuje nam, że można z szacunkiem i zrozumieniem patrzeć na drugiego człowieka, co istotne potrafi zainteresować tym spojrzeniem współczesnego odbiorcę. Zasiewa w nim ziarno zastanowienia nie tylko nad historycznym „socjalistycznym człowiekiem”. Jak trafnie zauważa, socjolog Jiří Siostrzonek, „…dziś na ulicach miast, gdzie witryny uśmiechniętych reklam zapraszają do świątyń konsumpcji, także możemy spotkać samotnych ludzi w tłumie”.

Michał Szalast

Vladimír Birgus - Ostrava 1980
Vladimír Birgus - Štramberk, 1989
Vladimír Birgus - Ostrava, 1983
Vladimír Birgus - Ostrava, 1989
Vladimír Birgus - Praga, 1978
Vladimír Birgus - Riga, 1982
Vladimír Birgus - Vratislav, 1985
Vladimír Birgus - Moskwa 1982
Vladimír Birgus - Leningrad 1982
Vladimír Birgus - Riga 1982
Vladimír Birgus - Tallin 1982
Vladimír Birgus - Praga 1986
Vladimír Birgus - Leningrad 1982
Vladimír Birgus - Praga 1986
Vladimír Birgus - Praga 1989
Vladimír Birgus - Praga 1989

Wystawa Vladimira Birgusa pt. "Tak mnoho, tak málo / Autant – si peu" prezentowana jest w Czeskim Centrum w Paryżu w nawiązaniu do obchodów rocznicy obalenia muru berlińskiego i "jesieni ludów" roku 1989 w krajach Europy-Środkowo-Wschodniej. Ekspozycja jest częścią Festiwalu Photo Saint Germain 2019, będącego wydarzeniem towarzyszącemu Paris Photo 2019.

Wystawa Vladimíra Birgusa w Czeskim Centrum w Paryżu. Fot. M. Grygiel.
Wystawa Vladimíra Birgusa w Czeskim Centrum w Paryżu. Fot. M. Grygiel.
Albumy autorstwa Vladimíra Birgusa na wystawie w Czeskim Centrum w Paryżu. Fot. M. Grygiel.

 

Zobacz też informacje o wystawie V. Birgusa:



W FOTOTAPECIE poprzednio m.in.





Spis treści

Copyright © 1997-2019 Marek Grygiel / Copyright for www edition © 1997-2019 Zeta-Media Inc.