Color Lehmitz
Fotografiska Museet
Stadsgårdshamnen 22, 116 45 Stockholm
13.03. - 31.05.2020

Stockholm
Liljevachls Gallery
Djurgårdsvägen 60, 115 21 Stockholm
17.05. - 1.09.2019

Anders Petersen x 2

Najbardziej znanym fotografem szwedzkim jest obecnie bez wątpienia Anders Petersen. Przed niespełna miesiącem otwarto w Fotografiska Museet w Sztokholmie jego najnowszą wystawę, której kuratorem jest Angie Åström.

Wystawa zawiera znane zdjęcia z cyklu Café Lehmitz, całonocnej kawiarni w hamburskiej dzielnicy Sankt Pauli, gdzie Anders Petersen znalazł się w końcu lat 60. Był 23 letnim młodym wrażliwym człowiekiem i dopiero zaczynał swoją przygodę jako artysta ciekawy swiata. Zabrała go tam ówczesna dziewczyna, Gertruda, i w atmosferze tych bardzo podejrzanych miejsc hamburskiej dzielnicy portowej fotograf odnalazł się całkiem dobrze.

Podczas nieoficjalnego wernisażu 13 marca 2020 (oficjalne otwarcie zostało odwołane z powodu pandemii koronawirusa) w jednej z sal można było spotkać Andersa Petersena, który opowiadał na żywo o swoich pracach do nielicznie, niestety, zgromadzonych widzów. Fot. M. Grygiel

Petersen urodził się w sztokholmskiej dzielnicy Solna, potem mieszkał w Varmland, rodzice rozeszli się wcześnie, a on, trochę samotnik chodzący własnymi ścieżkami, poszukiwał intensywnie celów w życiu przenosząc się do Sztokholmu. Dość wcześnie trafił do szkoły słynnego fotografa Christera Strömholma, gdzie nie tylko studiował w latach 1966-68, ale zaprzyjaźnił się ze swoim mentorem, co nie pozostało bez korzystnych wpływów na jego działalność artystyczną. Również późniejsza praca w Dramatiska Institutet wyznaczyła nowe obszary zainteresowań Petersena.

W Hamburgu, będącym miejscem swoistej kontrkultury owych lat, przesiadywał w pubie Star-Club, w którym występowali wcześniej Beatlesi, wchłaniał atmosferę tego miasta a zwłaszcza okolic Reeperbahn, gdzie mieściły się burdele dla marynarzy i całonocne bary. Wtedy to następuje zaakceptowanie młodego dziwnego Szweda przez podejrzane towarzystwa i bywalców tych miejsc. Udaje mu się wniknąć w te marginalne środowiska, zaskarbić sobie ich zaufanie, co oczywiście wykorzystuje, by cały czas fotografować.

I tak powstaje seria 350 zdjęć, które wystawia przez cztery dni po raz pierwszy w 1970 roku na piętrze ponad kawiarnianą przestrzenią. Bywalcy Café Lehmitz przychodzą na wernisaż i każdy kto się rozpozna otrzymuje fotografię z sytuacji, w której uczestniczył, bo artysta wykonał podwójną ilość odbitek w ten sposób rozdając je publiczności.

ISBN: 3829600720

Z tej kilkuletniej systematycznej pracy powstał ciekawy zapis fotografii oddającej nastrój miejsca, ale i opowiadającej o ludziach, którzy mają dosyć bogate życiorysy, ubarwione nie zawsze pozytywnymi doświadczeniami. Peteresen umiał, jak nikt przed nim wniknąć w to mini-społeczeństwo i spowodować, że ludzie zaufali mu i otworzyli się przed nim.

W 1970 roku zdjęcia zostały zaprezentowane na wystawie w Galerii Karlsoon w Sztokholmie, a potem w wielu miejscach na całym świecie. W 1978 roku wydano w Niemczech album, a w 2013 wydawnictwa Schirmer/Mosel oraz wydawnictwo Max Strom ze Sztokholmu ponownie wznowiły tę publikację w bardzo starannie opracowanych edycjach.

Wracając do obecnej wystawy to wyraźnie różni się ona od tych wcześniejszych pokazów. Została bowiem pokazana głównie za pomocą plansz zawierających stykówki z oryginalnych negatywów opatrzone oryginalnymi podpisami, komentarzami artysty, co pozwala się zorientować w jego wyborach jak i nawet w poglądach na otaczającą go ówcześnie rzeczywistość. Stykówki są również kolorowane, tak jak w wydawnictwie, które ukazało się w 2017 roku z okazji PHotoESPAÑA. Autorem tej wersji jest hiszpański artysta Alberto García-Alix (pisaliśmy o jego twórczości w 2014 roku). Ten rodzaj eksponowania podkolorowanych prac Petersena jest nieco kontrowersyjny i nie wszystkim przypada do gustu. Istotą twórczości Petersena jest zapis czarno biały z silnymi kontrastami, z charakterystycznym ziarnem, ale może taki eksperyment ma również zalety nowego odczytania tych prac.

A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy
A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy
A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy
A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy
A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy
A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy
A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy
A. Petersen, "Color Lehmitz", Fotografiska Museet, fragment wystawy

W tym miejscu warto przypomnieć inną wystawę Andersa Pteresena, która miała miejsce w Liljevalchs Konsthall zaledwie pół roku wcześniej. Znakomite, dużych formatów czarno białe zdjęcia, w kilku obszernych salach, przedstawiały mieszkańców Sztokholmu, których Petersen fotografował podczas różnych okoliczności, w latach 2015 – 2018. Powstał z tego niezwykle wnikliwy ale i również ostry obraz mieszkańców szwedzkiej stolicy.

Liljevalchs’ pink art gallery, Stockholm

Wystawa ta oprócz entuzjastycznych recenzji spotykała również słowa krytyki. Np. jeden ze zwiedzających po dokładnym obejrzeniu ekspozycji powiedział: nie tak chcieliby mieszkańcy Sztokholmu zobaczyć siebie na zdjęciach, a z tego co tu widzimy, to bardzo zły obraz bardzo zmarginalizowanych i niezrównoważonych ludzi.

Wydaje się, że Petersen posiada tę właściwą cechę fotografa, który z brutalnością realisty potrafi pokazać pewien liryczny nastrój ale i różne kontrasty, zawirowania codziennego życia w miejskim krajobrazie, zdobyć się na krytyczny ogląd społeczeństwa w którym żyje.

A. Petersen, "Stockholm", Liljevalchs Konsthall, fragment wystawy.
A. Petersen, "Stockholm", Liljevalchs Konsthall, fragment wystawy.
A. Petersen, "Stockholm", Liljevalchs Konsthall, fragment wystawy.
A. Petersen, "Stockholm", Liljevalchs Konsthall, fragment wystawy.
A. Petersen, "Stockholm", Liljevalchs Konsthall, fragment wystawy.
Scena z filmu Stefana Bladha pt. „Without desire, no image – a portrait of photographer A. Petersen”. Fot. M. Grygiel.
Anders Petersen, autoportret (z wystawy pt "Sztokholm")

Podczas wystawy w Liljevalchs Konsthall prezentowany był film Stefana Bladha pt. „Without desire, no image – a portrait of photographer Anders Petersen”. Film ten w sposób bardzo bezpośredni pokazuje pracę fotografa nad projektem „Sztokholm”, spotkania i osobiste rozmowy w czasie różnych sytuacji na mieście, szczególny rodzaj zainteresowania ludźmi, tym czym się zajmują i sposobem nawiązania z nimi kontaktu wokół podstawowego zagadnienia: kim jesteśmy, dlaczego i dokąd zmierzamy.

Sztuka Andersa Petersena, to zbliżenie do ludzi bez względu na ich rolę jaką odgrywają w społeczeństwie oraz próba ich zrozumienia przy całej złożonej i różnorodnej materii ich egzystencji.

***

Anders Petersen urodził się w 1944 roku w Sztokholmie. W latach 1966-68 uczęszczał do szkoły fotograficznej Christera Strömholma, współpracował ze sztokholmskim Instytutem Dramatycznym (Dramatiska Institutet). Jego pierwsza publikacja książkowa Gröna Lund ukazała się w 1973 roku . Autor licznych albumów i wystaw w wielu krajach w Europie, w Japonii i w USA. W 2003 r. na międzynarodowym festiwalu Rencontres w Arles we Francji otrzymał tytuł „Fotografa Roku”. Jego prace znajdują się w wielu kolekcjach m.in. MOMA w Nowym Jorku, czy Centre Pompidou w Paryżu.

Marek Grygiel

podziękowania: Magdalena Walz





Poprzednio w FOTOTAPECIE m.in.:



Zobacz też:

Anders Petersen: Stockholm, visual diary,
Wyd. : Liljevalchs, Max Ström, 2019
ISBN: 9789171264862


Spis treści

Copyright © 1997-2020 Marek Grygiel / Copyright for www edition © 1997-2020 Zeta-Media Inc.