Paris Photo
Grand Palais
Avenue Winston Churchill, 75008 Paris
8-11.11.2018

Fotofever
Carrousel du Louvre
8-11.11.2018

Dorothea Lange
Politique du visible / Politics of seeing
Jeu de Paume
1, place de la Concorde, 75008 Paris
16.10.2018 – 27.01.2019

Martine Franck
A Retrospective
Fondation Henri Cartier-Bresson
79 rue des Archives, 75003 Paris
6.11.2-18 – 10.02.2019.

Paris Photo 2018 i okolice

Paris Photo 2018. © Florent Drillon

Kolejna, 21 edycja największej fotograficznej imprezy świata mieszczącej się w jednym miejscu tj. w pawilonie wystawowym Grand Palais przy Polach Elizejskich w Paryżu, została odwiedzona w ciągu kilku dni przez blisko 70 tysięcy osób. Oferta była bardzo szeroka, udział w targach wzięło 168 galerii z 30 krajów.

Paris Photo 2018, fot. Marek Grygiel
Paris Photo, plakat w oparciu o pracę : Mickalene Thomas, „Calder Series #2”, 2013

Organizacyjnie targi utrzymują swoją przez lata wypracowaną formułę. Jej głównym założeniem jest umożliwienie zakupów dzieł artystycznych związanych z fotograficznym medium ale jednocześnie w tej ogromnej przestrzeni odbywa się szereg ciekawych i wartościowych wydarzeń . Więc obok tak zwanego sektora głównego struktura tego wydarzenia zawiera jeszcze tzw. działy dopełniające. Jest istotny dział wydawców, filmów, sekcja „prismes” gdzie prezentowane są prace dużych formatów i najróżniejsze instalacje, cały program dotyczący spotkań autorskich i wykładów.

Antoine d’Agata, Sans titre, (Sao Paulo), 2009, c-print, 120 x 90 cm, © Galerie Les filles du calvaire

W tym roku po raz pierwszy zainaugurowano pokaz tematyczny pt. „Curiosa”, którego realizacji podjęła się specjalnie do tego wyznaczona kuratorka, pisząca również o fotografii Martha Kirszenbaum, a który w całości został poświęcony przedstawieniom ludzkiego ciała, erotyzmowi, zagadnieniom dotyczącym płci.

Renate Bertlmann, Bedroom im Spiegel - 2005
Galerie : STEINEK

Znalazły się więc tutaj prace historyczne takich twórców, jak Robert Mapplethorpe, Nobuyoshi Araki czy Daido Moriyama. Ale autorce koncepcji chodziło również o to by zakwestionować stereotypy dotyczące przedstawień erotyzujących ludzkie ciało, stąd znalazły się tutaj prace artystek awangardy feministycznej jak Natalia LL, na stoisku galerii Lokal_30 z Warszawy czy Renate Bertlman z galerii Steinek z Wiednia. Nie mogło tu zabraknąć również prac jednego z najbardziej teraz rozpoznawalnego z wielu wystaw m.in. w galerii Filles du Calvaire artysty w Paryżu Antoine d’Agata, który dosyć odważnym ujęciom nadaje bardzo delikatną, poetycką aurę, podobnie jak to czyni węgierski fotograf Karoly Halasz. reprezentujący galerię Vintage z Budapesztu.

Natalia LL - Body Alfabeth - 1974
GalerieaLOKAL_30 (Warszawa)
Natalia LL - Consumer Art - 1974
GalerieaLOKAL_30 (Warszawa)
Natalia LL na wystawie „ Une Avant-Garde Polonaise Katarzyna Kobro et Władysław Strzeminski”, Centre Pompidou, fot. Marek Grygiel
Károly Halász - Private Broadcasting I-III - 1974 
VINTAGE GALÉRIA, Budapeszt

Powracając do programu głównego trzeba zaznaczyć, że nic się nie zmieniło od kilku lat. Niektóre galerie maja swoje stoiska w tych samych miejscach jak przez laty. Tak więc by zapoznać się z pracami Sary Moon, Michaela Kenny, świetnego Fina Pentti Sammallahti, czy Bernarda Plossu należy udać się od razu na stoisko paryskiej galerii Camera Obscura, w której ofercie są również prace polskiej fotografiki Anity Andrzejewskiej.

Michael Kenna -  Ai san, study 2 - 2012
CAMERA OBSCURA
Michael Kenna -   Yayoi san, Study1 - 2008
CAMERA OBSCURA

Z kolei cała klasyka XX wiecznej fotografii, zwłaszcza tej z pierwszej połowy to galerie Johannes Faber z Wiednia czy Rudolfa Kickena z Berlina. Obcowanie z oryginalnymi zdjęcia Augusta Sandera, Frantiska Drtikola, Josefa Sudka, Laszlo Moholy-Nagy, Alexandra Rodczenki, Edwarda Westona to obowiązkowa lekcja z historii fotografii.

Sebastiaó Salgado z małżonką Paris Photo 2018, fot. Marek Grygiel

W tej kategorii galerii oferujących światowa klasykę nie sposób pominąć założonej w 1977 roku Galerii Hamiltons z Nowego Jorku. Chyba do niej należały rekordowe tegoroczne sprzedaże. W ofercie tej galerii znalazły się prace Richarda Avedona (od 85.000 € do 550.000 €). Gdy już o tak wysokich cena mowa, wszak przecież piszemy relacje z targów, to inne wysokie kwoty uzyskano np. ze sprzedaży dzieł Richarda Learoyda (55.000 € i 60.000 €) a za portret słynnego kuratora i krytyka, wieloletniego szefa departamentu fotografii w nowojorskiej MoMA Johna Szarkowskiego (1925-2007) autorstwa Avedona galeria Pace /MacGill otrzymała 75.000 €.

Henri Cartier Bresson, „Girl with Black Mannequin”, 1932, Gelatin silver print, 1940, 59,3 x 39,9 cm, Courtesy Galerie Johannes Faber, Wien
Lee Friedlander - Avedon - 2002 
FRAENKEL 
David Goldblatt (1930-2018) - autoportret

Pisanie o cenach należy z reguły do ciekawostek – ważniejsze są, jak się wydaje doznania dotyczące obszaru fotografii jako dyscypliny artystycznej będącej podstawą sztuk wizualnych obecnej doby. Stąd zapewne swoje miejsce ma również przegląd filmów, który dowodzi tezy że nie powinno się oddzielać obrazu ruchomego od statycznego. Poza tym niektóre filmy doskonale wzbogacają naszą wiedzę o poszczególnych artystach, tak jak to miało miejsce w przypadku Davida Goldblatta, zmarłego niedawno (25.06.2018) wybitnego fotografa południowoafrykańskiego, którego portret filmowy w reżyserii Daniela Zimblera przedstawiła w sekcji filmowej Galeria Goodmann z Johannesburga prezentując równocześnie bardzo okazały wybór jego prac na swoim stoisku w Paryżu.

David Goldblatt -  Queen Monyeki in her kitchen, 1388A White City, Jabavu, Soweto, September - 1972 
GOODMAN 
David Goldblatt -  Drum majorette, Cup final, Orlando Stadium, Soweto - 1972 
Galeria GOODMAN 
David Goldblatt: Margaret Mcingana, who later became famous as the singer Margaret Singana, Zola, Soweto, October - 1970
Goodman Gallery

Tradycyjnie kilka słów należy poświęcić akcentom polskim. Galeria Asymetria, od kilku już lat z powodzeniem prezentującą się na Paris Photo w tym roku nawiązała do przeszłości pokazując prace „swoich” mistrzów Jerzego Lewczyńskiego, Marka Piaseckiego. Ciekawym pomysłem było zaprezentowanie prac sprzed prawie 40 lat Anny Kutery, jednej z bardziej niedocenianych artystek, jak również niewielkich odbitek prac Zbigniewa Libery np. słynne „Lego.Obóz koncentracyjny” z 1996 roku. Oryginalnie wyglądały foto-kolaże, czy foto-obiekty ukraińskich artystów Yevgienii Belorusets (wersja polska nazwiska „Eugenia Biełorusiec”) i Nikity Kadana, laureata Nagrody Malewicza przyznawanej przez Polski Instytut w Kijowie. Obydwoje artyści brali udział przed kilku laty w wystawie sztuki ukraińskiej pt. „Ukrainian News” CSW- Zamku Ujazdowskim, a Kadan miał swój indywidualny pokaz pt. „Corrections” już w 2012 roku. Obecnie odbywa artystyczną rezydencję w CSW.

Evgenya Belorusets, From the cycle "Gogol Street, 32" - 2012
Galeria Asymetria
Jerzy Lewczyński, „Antyfotografia / Antyphotography”, 1968, Vintage gelatin silver print, 30 x 39 cm, © Kazimiera Lewczyńska / Asymetria
Zbigniew Libera, "Lego. Obóz Koncentracyjny", 1996, Galeria Asymetria
Galeria | Asymetria prace Marka Piaseckiego
Album Bogdana Konopki - Un conte polonais 
Wyd.  DELPIRE, 2018

W obszarze galerii Françoise Paviot tradycyjnie pokazał kilka nowych prac Bogdan Konopka, od lat ściśle współpracujący z tą galerią. Nie sposób nie odnotować jego nowego albumu pt.”Un conte polonais” wydanego przez uznaną, istniejącą od 1951 roku firmę wydawniczą Delpire, która ma w swojej wydawniczej ofercie albumy takich mistrzów jak Lartigue’a Cartier-Bressona, Franka, Koudelkę ,czy Sarah Moon. O dużym zainteresowaniu albumem Konopki świadczą spotkania z artystą, zarówno w obszarze galerii jak i na stoisku wydawniczym Delpire.


Promocja albumu Bogdana Konopki: od lewej Jacqueline Konopka, Bogdan Komopka, Gabriela Morawetz, fot. Marek Grygiel
Praca Bogdana Konopki z jego albumu „Un conte polonais”
Stoisko z wydawnictwami na Paris Photo 2018

Właśnie spotkania i podpisywanie książek fotograficznych to stały już punkt paryskich targów. W tym roku ponad 300 artystów zjawiło się by udzielić autografów, wymienić opinie i odebrać zachwyty nad swoimi dziełami. Można było zdobyć dedykacje od obleganego legendarnego artysty Williama Kleina, od Joela Meyerowitza, Sophie Calle, Harry Gruyaerta, Ralpha Gipsona czy równie legendarnej przedstawicielki szkoły humanistycznej Sabine Weiss.

Sabine_Weiss_L_homme_qui_court
Sabine Weiss - L'homme qui court
Sabine Weiss składa dedykacje Tadeuszowi Koniarzowi, fot. Marta Darowska
Ralph Gibson -  Untilted (Leda), from the series 'Days at sea' - 1974
Galeria Paci Contemporary
Ralph Gibson, „Babys hand with guitar”
Galeria: Paci contemporary
Ralph Gibson, podpisywanie albumu, fot. Marek Grygiel

Natomiast mimo bogactwa ofert nie zachwyciły w tym roku propozycje do Book Award dla książek fotograficznych, chociaż jury dobrze wychwyciło pierwsze nagrody m.in. w dziedzinie najlepszego katalogu (album” The Land in Between” Ursuli Schulz-Domburg wydany przez MACK w Londynie prezentujący bardzo wyostrzone minimalistyczne spojrzenie na niezbyt znane fragmenty naszego globu) jak i w dziedzinie najlepszego albumu: Laia Abril „On Abortion”, Dewi Lewis Publishing, Stockport, UK.

William Klein, podpisywanie albumów, fot. Marek Grygiel

Jak zawsze stoiska z książkami fotograficznymi przykuwają uwagę i można tam spędzić sporo czasu tym bardziej, że jest jak zwykle dużo nowości. Wśród nich uwagę zwracała niewielkich formatów najnowsza książka fotograficzna Antanasa Sutkusa pt. „Planet Lithuania”, wydana przez wydawnictwo Steidl. Następna publikacja tego autora pt. „Kosmos” też w tym wydawnictwie z tekstami  by Williama A. Ewinga, Thomasa Schirmböcka jest zapowiadana w katalogu i ukaże się na rynku w styczniu przyszłego roku.






Z inicjatywy Ministerstwa Kultury tematem honorowym czy zjawiskiem na które należało zwrócić uwagę w tym roku była zaproponowana przez kuratorkę niezależną Fannie Escoulen tzw. fotografia kobiet.

Specjalny katalog poświęcony kobietom na Paris Photo 2018

Pod nazwą „Elles X Paris” znalazły się wystawiane w przestrzeniach poszczególnych galerii i wystaw prace kobiet – fotografów, których dorobek nie jest wystarczająco znany i doceniany w historii tego medium. Tak więc pod pracami wyznaczającymi rozwój fotografii, w którym udział kobiet jest nie dość zauważalny umieszczono specjalną naklejkę w kolorze pomarańczowym. Dotyczyło to zarówno prac twórczyń historycznych jak Julia Margaret Cameron, Margaret Witkins, Lucia Moholy, po feministki lat 70 o których wspominaliśmy wyżej (plus Arlene Gottfried, Joan Lyons) czy również po artystki wchodzące dopiero na scenę światową Lisa Sartorio, Léa Bélooussovitch, Jilla Kurki). Wydrukowano również specjalny niewielki katalog, który ułatwiał dotarcie do dzieł kobiet mających duże znaczenie i występujących na równych prawach wobec fotografów.

Jessica Lange-MG
Jessica Backhaus, spotkanie autorskie podczas Paris Photo 2018

Jeszcze jedna dodatkowa platforma Paris Photo : Carte Blanche – Étudiants 2018: to prezentacja czwórki wybranych młodych artystów z ponad 100 szkól europejskich, którzy prezentowali swoje prace zarówno w postacie niewielkiej wystawy jak i osobistych spotkań z publicznością. Byli to : Kata Geibel z Moholy-Nagy University of art. and Design w Budapeszcie, Simon Lehner z University of Applied arts w Wiedniu, Daria Minina studiująca w paryskiej Speos i Daniel Szalai również z Budapesztu. Największe zainteresowanie wzbudzały prace Darii Mininy z serii „Pokolenie Putina” ale i dowcipne zdjęcia zwierząt Szalaia podobały się na paryskich targach.

Daniel Szalai, Novogen, 2018, laureat Carte Blanche Etudiants 2018

W tym roku, tak jak i poprzednio, czterodniowe intensywne Paris Photo nie zostało zakłócone nawet przez doniosłe uroczystości setnej rocznicy zakończenia I wojny światowej. Mimo, że Grand Palais zlokalizowany jest nieomal przy Chmps Elysees, które zamknięto dla ruchu na cała niedzielę, czyli ostatni dzień trwania imprezy nie przeszkodziło to, że właśnie w niedzielę, ilość odwiedzających była największa, nawet jeśli weźmiemy pod uwagę, że metro nie zatrzymywało się tego dnia na pobliskich stacjach.

Podsumowując warto sobie zadać pytanie, na czym polega ten fenomen popularności Paris Photo, być może na tym, ze jest to koncentracja w jednym miejscu sporej rzeszy ludzi dla których fotografia stanowi ważną część życia, i to nie tylko dla profesjonalistów ale i dla tych, którzy z fotografią mają kontakt na co dzień, czyli prawie nas wszystkich.

Oczywiście, są Paris Photo targami sztuki, jest to swoiste targowisko próżności, ale również, prowadzone w sposób niezwykle przemyślany koncepcyjnie, daje możliwości edukacyjne, poznawcze jak mało które wydarzenie tego typu.

Fotofever, plakat

Ta intensywność, przynajmniej dla osób które pojawiają się w Paryżu na czas targów, a więc na kilka dni, jest tym bardziej zwielokrotniona, bo czas gen warto poświęcić przynajmniej w jakiejś niewielkiej części na inne ciekawe wydarzenia, które przecież świadomie są organizowane właśnie wtedy gdy odbywają się Paris Photo.

Fotofever, występ wokalny podczas wernisażu

Jest to na pewno Fotofever, pojawiające się już po raz siódmy, w salach podziemia Luwru Carousel (tam jeszcze kilka lat temu odbywały się Paris Photo), impreza wzorująca się trochę na Paris Photo, niejako dopełniająca, cały czas w rozwoju. Akcenty tam rozłożone są inaczej, jest więcej fotograficznej galanterii, artystycznych kolaży, ale również można dotrzeć niekiedy do bardzo ciekawych zdjęć. Np. w tym roku osobny pokaz zaakcentowany specjalnym centralnym miejscem otrzymały świetne fotografie przedwojenne i tuż powojenne Rogera Schalla, a na stoisku galerii Viviane Esters można było nabyć prace znanej brazylijskiej artystki Mony Kuhn ( na Paris Photo w galerii nowojorskiej Flowers). W Little Birds Gallery można było zauważyć prace Piotra Zbierskiego. Tak czy inaczej Fotofever jest dobrym uzupełnieniem Paris Photo nie tylko dlatego by ugruntować sobie przeświadczenie, że wcale nie musi dorównywać ilością i jakością Paris Photo, ale ma również cos interesującego do zaoferowania.

Dorothea Lange, wystawa „Politiques du visible / Politics of seeing”,Jeu de Paume, fragment wystawy, fot. Marek Grygiel
Dorothea Lange, wystawa „Politiques du visible / Politics of seeing”,Jeu de Paume
Dorothea Lange, wystawa „Politiques du visible / Politics of seeing”,Jeu de Paume, fragment wystawy, fot. Marek Grygiel
Dorothea Lange, wystawa „Politiques du visible / Politics of seeing”,Jeu de Paume, fragment wystawy, fot. Marek Grygiel
Dorothea Lange, wystawa „Politiques du visible / Politics of seeing”,Jeu de Paume, fragment wystawy, fot. Marek Grygiel
Dorothea Lange, Migrant Mother, Nipamo, California, 1936, © Edwynn Houk Gallery
Fotofever, Andrea De Carvalho, vanitas ii, installation in third-fire ceramic, mirrored steel, photography, frame and iron, 2018, Galleria Paola Colombari, fot. Marek Grygiel

Te kilka dni dają okazję by jeszcze gdzieś dotrzeć. Najłatwiej tam, gdzie pozwala na to geografia i szybki dojazd metrem lub autobusem. Niejako na trasie zawsze jest Jeu de Paume, a tam zawsze na Paris Photo przygotowana atrakcyjna wystawa. I tym razem znakomita – Dorothea Lange, klasyk fotografii amerykańskiej, świetnie zaprezentowana, z projekcją filmu o niej, z pokazaniem w sposób bardzo pomysłowy płacht kontaktowych z jej negatywów. Akurat pojawiły się w prasie komunikaty, że wieloletnia dyrektorka Je de Paume hiszpańska kurator Marta Gili kończy swoją 18 lat trwającą misję, a na jej miejscu pojawi się Quentin Bajac, były kurator fotografii w Centrum Pompidou, ostatnie 5 lat pracujący w MoMA w Nowym Jorku.



Wejście na wystawę „Une Avant-Garde Polonaise Katarzyna Kobro et Władysław Strzeminski”, Centre Pompidou, fot. Marek Grygiel
08_MFranck-okladka-albumu Martine Franck, katalog wystawy w Cartier-Bresson Foundation

Druga równie atrakcyjna wystawa to pokaz Martine Franck (1938-2012) urodzonej w Antwerpii, wychowanej w Wielkiej Brytanii i USa wybitnej fotografki, żony Henri-Cartie Bressona. Wystawa odbywa się w nowej siedzibie Fundacji mieszczącej się teraz w centrum historycznej dzielnicy Paryża Marais. Prace przygotowawcze do tej wystawy i albumu który jej towarzyszy rozpoczęły się jeszcze za życia artystki w 2011 roku. Jest to retrospektywa obejmująca jej główne tematy: rodzaj kontemplacyjnego krajobrazu, portretów przyjaciół, zdjęć wcześniejszych z wydarzeń polityczno – społecznych np. z maja 1968 roku. Wystawa bardzo wysublimowana, tak jak i cała twórczość tej niezwykłej artystki lubiącej ludzi, otwartej na ludzki los. Warto tutaj wspomnieć, że zrealizowany przez nią film, oparty wyłącznie na jej fotografiach a opowiadający poetycko o kobietach (szczególnie los kobiet interesował M. Franck : Annie Farovej, jej córkach Gabinie i Isabell i wnuczkach Annabelle, Ines, i Idzie) był prezentowany na wystawie w 2005 roku w ramach wystawy Agencji MAGNUM pt. „Eurowizje” w Centrum Pompidou, a rok później w CSW –na Zamku Ujazdowskim w Warszawie.

Peter Puklus, „one and half meter”, Galerie Folia

Oczywiście wystaw w czasie trwania Paris Photo jest w Paryżu całe zatrzęsienie. Odbywa się np. PhotoSaintGermain, festiwal dotyczący w zasadzie w jednej tylko dzielnicy, gdzie w działającej od niedawna pod nową nazwą galerii Folia prezentowana jest wystawa młodego węgierskiego artysty Petera Puklusa. Z kolei znakomita wystawa Augusta Sandera właśnie skończyła się w Paris Memorial de la Shoah, a w Europejskim Domu Fotografii do 10 lutego przyszłego roku można podziwiać dużą retrospektywę z obiektami – instalacjami streetowego artysty kryjącego się pod pseudonimem JR. Również do połowy stycznia przyszłego roku trwa bardzo pieczołowicie przygotowana ekspozycja polskiej awangardy czyli „Une Avant-garde Polonaise – Katarzyna Kobro et Władysław Strzemiński w Centrum Pompidou.

JR, Eyes on Boat, 1455 containers, 2018, installation, Courtesy Galerie Perrotin, fot. Marek Grygiel
Une Avant-Garde Polonaise Katarzyna Kobro et Władysław Strzeminski”, Centre Pompidou, fot. Marek Grygiel

Tak więc Paris Photo jest zawsze początkiem niezwykle ciekawego sezonu artystycznego w tym mieście, gdzie problemem staje się bogactwo propozycji i umiejętność wchłonięcia takiej ogromnej dawki dobrej, interesującej i wartościowej sztuki, szczególnie wtey gdy ma się na to tylko kilka krótkich jesiennych dni. …

Marek Grygiel


Zobacz też:




 

Serge Gainsbourg, (album cover of Love on the Beat), Paris, France, 1984 - 2018
© William Klein, courtesy Polka Galerie
Gabor Kerekes, Cotton Factory - 1978
Art=Text Gallery, Budapest
martinbogren_0
Martin Bogren - De la série August Song - 2016
Galerie : VU'
Sebastian Rypson, prace Nikity Kadana, Galeria Asymetria Warszawa, fot. Marek Grygiel
William Klein-MG
William Klein, podpisywanie albumów, fot. Marek Grygiel
Jolanta Marcolla, „Protecive construction”, 1972 © Trapéz, Budapest
Jocelyne Alloucherie -   Les sables rouges - 2015
FRANÇOISE PAVIOT 
Richard Learoyd - Live & Dead Poppies - 2018 
 PACE / MACGILL
Xiao Yu -  Dragon Dance - 2012
Galeria CIPA
David Hockney -   Focus Moving - 2018 
PACE / MACGILL 
Martine Franck, Swimming Pool Designed by Alain Capeilleres, Le Brusc, Var, France, 1976
Gelatin Silver print, 50 x 60 cm,
©Estate of Martine Franck / Magnum Photos, Courtesy Peter Fetterman Gallery
Putin's Generation
Daria Minina, La Génération Poutine, 2018, laureatka Carte Blanche Etudiants 2018


W FOTOTAPECIE poprzednio m.in.:



Spis treści

Copyright © 1997-2019 Marek Grygiel / Copyright for www edition © 1997-2019 Zeta-Media Inc.